Bir zamanlar mahallelerin ışığı olan esnaf dükkânları, bugün birer birer karanlığa gömülüyor. Sabah umutla açılan kepenkler, akşam borç ve çaresizlik hesabıyla kapanıyor. Vitrinlerde artık hayat değil, kiralık tabelaları var. Bu sıradan bir ticari daralma değil. Bu, emeğiyle ayakta kalmaya çalışan insanların sessiz çöküşüdür.
Esnaf kepenk kapatıyor! Hem de öyle keyfinden, canı istediğinden değil; dayanacak gücü kalmadığı için. Kira almış başını gitmiş, elektrik faturası servet olmuş, vergi ve sigorta primleri esnafın boğazına sarılmış. Toptancı para istiyor, banka taksit bekliyor, ev sahibi kira bekliyor. Peki, müşteri nerede? Vatandaşın cebinde para yok ki alışveriş yapsın. Esnafın dükkânı açık ama umutları kapalı. Tezgâhında mal var ama kasasında para yok. Sabah siftah yapabilmek için dua eden, akşam zararını hesaplayan bir esnaf gerçeğiyle karşı karşıyayız.
Esnaf nasıl ayakta kalsın?
Yıllarca dişinden tırnağından artırarak dükkân kuran, yanında işçi çalıştıran, vergisini ödeyen, mahallesine hizmet veren esnafın suçu ne? Daha ne kadar dayanabilir? Küçük esnafın sırtına yüklenen her yeni maliyet, dükkânının kapısına bir kilit daha vuruyor. Her kapanan dükkân, bir ailenin sofrasından eksilen ekmek, bir çalışanın kaybolan işi, bir mahallenin yitirdiği güven demektir.
Üstelik kapanan yalnızca dükkânlar değil; yılların emeği, birikimi ve hayalleri. Bugün büyük alışveriş merkezleri ışıl ışıl, zincir mağazalar her köşe başında. Ama mahalle esnafı hayatta kalma mücadelesi veriyor. Küçük işletmelerin nefes alamadığı bir ekonomik düzende, ticaretin sağlıklı büyüdüğünden söz edilebilir mi? Ekonominin gerçek fotoğrafını görmek isteyenler süslü açıklamalara değil, çarşıya pazara baksın. Kepenklerin arkasındaki borçlara, boş dükkânlara, siftahsız geçen günlere baksın.
Esnaf sadaka istemiyor. Ayrıcalık istemiyor. İstediği tek şey emeğinin karşılığını alabilmek, vergisini ödeyebilmek, kirasını karşılayabilmek ve evine helalinden ekmek götürebilmek. Devletin görevi de esnafı yalnızca vergi zamanı hatırlamak değil, zor gününde ayakta tutacak koşulları oluşturmaktır. Vergi ve prim yükleri yeniden değerlendirilmeli, küçük işletmelere gerçekçi destek sağlanmalı, finansmana erişim kolaylaştırılmalıdır.
Çünkü esnaf batarsa yalnızca esnaf batmaz. Üretici kaybeder, çalışan işsiz kalır, mahalle ekonomisi çöker, şehirlerin ticari hayatı yara alır. Bir dükkânın kepengi indiğinde sadece bir işletme kapanmaz; orada bir ailenin geleceği de kararır. Artık kimse bu sessiz çöküşü görmezden gelmesin. Çarşıda yangın var, esnaf kan ağlıyor. Bu yangına seyirci kalmak, yarın çok daha büyük bir ekonomik enkazla karşılaşmayı göze almaktır. Esnaf ayakta kalamazsa ekonomi de ayakta kalamaz. Kepenkler birer birer kapanırken hâlâ her şey yolundaymış gibi davranamayız.
Sağlıcakla…
