Bir insanın mutluluğu, yaşadığı toplumun huzurundan; bir toplumun huzuru da dünyanın adaletinden ne kadar bağımsız olabilir?
İnsanlık, tarihinin en büyük teknolojik ilerlemelerini yaşarken belki de en derin insani çelişkileriyle yüzleştiği bir dönemden geçiyor. Bilgiye ulaşmanın saniyelere indiği, dünyanın herhangi bir köşesindeki acının anında başka bir kıtaya taşındığı, bilimsel gelişmelerin yaşamın sınırlarını genişlettiği bir çağdayız.
Ne var ki bütün bu ilerlemelere rağmen insanın insana duyduğu güven, toplumsal dayanışma, adalet duygusu ve ortak geleceğe ilişkin umutları aynı ölçüde güçlenmiyor. Aksine, dünyanın birçok bölgesinde giderek derinleşen eşitsizlikler, savaşlar, zorunlu göçler ve hukuksuzluklar, insanlığın ortak vicdanında onarılması güç yaralar açıyor.
Bugün dünyaya baktığımızda yalnızca ekonomik krizlerin, siyasi çatışmaların veya bölgesel savaşların toplamını görmüyoruz. Bunların gerisinde, giderek kırılganlaşan bir insanlık durumuyla karşılaşıyoruz.
Bir tarafta servetin belirli ellerde yoğunlaşması, diğer tarafta milyonlarca insanın en temel yaşam ihtiyaçlarına ulaşmakta zorlanması. Bir tarafta özgürlük ve demokrasi söylemleri, diğer tarafta bu değerlerin çıkarlar karşısında kolayca aşındırılması, çağımızın en büyük ahlaki çelişkilerinden birini oluşturuyor.
Avrupa'da göçmenlere yönelik yükselen itirazlar, yabancı düşmanlığını besleyen siyasi söylemler ve kimlikler üzerinden derinleşen toplumsal ayrışmalar; yalnızca göç politikalarının değil, insanın başka bir insana bakışının da sorgulanmasını gerekli kılıyor.
Elbette göçün ekonomik, kültürel ve toplumsal sorunları vardır. Bunların demokratik biçimde tartışılması doğaldır. Ancak mesele, yoksulluğun, savaşın veya baskının sürüklediği insanları yalnızca bir güvenlik tehdidi olarak görmeye başladığımızda başka bir boyuta taşınır. Çünkü bir insanı doğduğu coğrafya, konuştuğu dil veya sahip olduğu kimlik nedeniyle değersizleştiren anlayış, eninde sonunda bütün toplumun insani değerlerini aşındırır.
Ortadoğu ise uzun yıllardır yalnızca siyasi iktidarların değil, küresel ve bölgesel güçlerin de nüfuz mücadelelerine sahne oluyor. Topraklar, enerji kaynakları, ticaret yolları ve stratejik üstünlük hesapları üzerinden yürütülen mücadelelerde en ağır bedeli çoğu zaman kararları vermeyen insanlar ödüyor. Evlerinden koparılan aileler, geleceği belirsiz çocuklar, yıkılan kentler ve kuşaktan kuşağa aktarılan travmalar, savaşın haritalara sığmayan gerçek yüzünü oluşturuyor.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nda yitirilen genç bedenler de bu trajedinin başka bir ifadesidir. Henüz yaşamı tanımaya başlayan, sevmeye, üretmeye, düş kurmaya ve kendi geleceğini kurmaya hakkı olan gençlerin savaş meydanlarında yaşamlarını kaybetmeleri, yalnızca iki ülkenin kaybı değildir. Bu, insanlığın ortak geleceğinden eksilen bir parçadır. Her ölüm, tamamlanmamış bir yaşam öyküsüdür. Her kayıp, geride kalan bir annenin, babanın, eşin veya çocuğun dünyasında kapanmayacak bir boşluktur.
Amerika Birleşik Devletleri'nde Donald Trump'ın siyasi çizgisine karşı Demokratların 2026 ara seçimlerinde elde ettiği belirgin başarı da toplumsal huzursuzlukların ve değişim arayışlarının siyasal alana nasıl yansıdığını göstermektedir.
Ancak seçimlerde iktidar dengelerinin değişmesi, tek başına demokratik kültürün güçlendiği veya toplumsal kutuplaşmanın ortadan kalktığı anlamına gelmiyor maalesef. Demokrasi, yalnızca seçimlerle olmuyor tabi; farklı düşünen insanların aynı toplumda eşit haklarla, birbirlerinin varlığına saygı duyarak yaşayabilmesidir.
Bütün bu gelişmeler karşısında asıl sorgulamamız gereken, dünyanın hangi güç tarafından yönetileceğinden önce, insanın hangi değerlerle yaşayacağıdır.
Çünkü yaşadığımız krizlerin en derin boyutu, yalnızca siyasi ya da ekonomik değil, aynı zamanda ahlakidir.
Önce insan olacağız. Demokratik değerlere inanacak ve sahipleneceğiz. İrademizi özgür düşünsel dünyamızla biçimlendireceğiz. Toplumsal düşünecek ve dünyada olup bitenleri yüzeysel değil, derinlikli bir bakış açısıyla yorumlayıp yol alacağız. Başka da yolu yok zaten.
