Türkiye geçtiğimiz hafta HABAŞ tesislerinde meydana gelen ve 19 işçinin hayatını kaybettiği patlamayla sarsıldı. Olaya ilişkin soruşturma başlatılırken İSİG Meclisi tarafından açıklanan işçi ölümleri bilançosu da kader denilerek geçiştirilen ölümlerin aslında bir örüntüyü oluşturduğunu gözler önüne serdi.
9 Kasım günü meydana gelen patlamanın ardından HABAŞ’ın liman ve fabrikalarında 1990’lardan bu yana birçok işçi ölümü meydana geldiği ve yalnızca son 27 yılda 36 işçinin hayatını kaybettiği öğrenildi. Soruşturma kapsamında aralarında şirketin yönetim kurulu üyelerinin de bulunduğu 9 kişi tutuklanırken 2 kişiye de ev hapsi verildi. Yeni Parti ve DEM Parti tarafından verilen soru önergeleri ise her faciada olduğu gibi AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi.
Herkes HABAŞ’ı konuşurken İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin yayımladığı rapor, Türkiye’de işçilerin ne koşullarda çalıştığını ve kaza olarak geçiştirilen kayıpların aslında sistematik bir sömürü örüntüsünün parçası olduğunu net olarak ortaya koydu. Rapora göre yalnızca Ekim ayında en az 193 işçi, yılın ilk 10 ayında ise en az 1930 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Çalışma koşullarının vahametini ortaya koyan bu tablo, kar hırsının ve denetimsizliğin doğrudan sonucudur.
Bu ölüm düzeninin devam edebilmesinin bir nedeni de işçilerin sistematik olarak susturulması ve sendikasızlaştırılmasıdır. Örgütlenmeye çalışan emekçilerin işsizlikle tehdit edilmesi, anayasal bir hak olan eylem ve grev hakkının fiilen engellenmesi işçilerin hak arayışının önünü kesiyor. Nitekim HABAŞ tesisleri önünde eylem yapan işçilere jandarmanın müdahale ettiğini, işçilerin gözaltına alındığını da görüyoruz. İş güvenliği denetimlerinde ve ihmalleri cezalandırmakta ağır kalan mekanizmalar, hakkını arayan işçileri susturmak için anında devreye giriyor.
Türkiye’de önemli bir nüfus yoksulluk sınırının altında maaşlarla hayata tutunmaya çalışıyor. Geçimin giderek zorlaştığı ülkemizde, emekli olduğu halde çalışmak zorunda kalan binlerce insan var. Üstelik çocuk emeğinin bile sömürüldüğü bir düzenin içindeyiz. Okula gitmesi gereken çocukları çalışmaya iten koşulları konuşmak zorundayız. Nitekim İSİG raporunda yalnızca Ekim ayında 65 yaş üstü en az 8, çocuk yaşta ise en az 9 kişinin yaşamını yitirdiği görülüyor. Yıllarca çalışıp emekli olmuş insanların gerçek manada “ölene kadar” çalışmaya mecbur bırakılması, çocukların ise okul yerine işte olması ülkemizdeki derin yoksulluğu tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.
İstatistiklerde sadece rakam olarak gördüğümüz bu insanların her birinin bir hayatı, bir mücadelesi vardı. Zorlu şartlarda hayatta kalma mücadelesi veren emekçileri konuşurken bugün ev hapsinde olan Ferrari koleksiyoneri HABAŞ patronunu ve aradaki devasa sınıfsal uçurumu da konuşmalıyız. Maliyetten kısmak için en temel güvenlik önlemlerini bile almayan, üstünkörü denetlenen firmaların patronları zenginleşirken yitip giden hayatlara kaza demelerine, işçi cinayetlerini işin doğası kılıfına sokmalarına ve kader diyerek üstünü kapatmalarına artık izin vermemeliyiz.
