Bir lokma yemek yesin diye eline telefon verdiğimiz çocuklardan, telefonu elinden bırakamayan çocuklara…
Bugün bir restorana, kafeye ya da herhangi bir aile ortamına dikkatlice baktığımızda sıkça karşılaştığımız bir manzara var: Masada oturan küçük bir çocuk, önündeki yemekle değil, elindeki telefonla ilgileniyor. Çizgi filmler, renkli videolar ve hızlı görüntüler arasında yemeğini yiyor. Anne ve baba ise çocuğun yemeğini bitirmesinden oldukça memnun.
Peki, hiç düşündük mü? Birkaç kaşık yemek yesin diye eline verdiğimiz telefon, zamanla onun vazgeçilmezine dönüşüyor olabilir mi?
Elbette olabilir. Üstelik farkında olmadan bu alışkanlığın temelini biz atıyor olabiliriz.
Çocuk ağlamasın diye telefon veriyoruz. Yemek yesin diye ekran açıyoruz. Biz işlerimizi yaparken oyalanması için tablet uzatıyoruz. Arabada sıkılmasın, misafirlikte uslu dursun, alışverişte sorun çıkarmasın diye ekranı bir kurtarıcı gibi kullanıyoruz. Gerçekten de tam bir kurtarıcı!
Ancak başlangıçta masum görünen bu alışkanlık, zamanla çocuğun hayatında büyük bir yer kaplamaya başlıyor.
Sonra ne oluyor?
Telefonu elinden aldığımızda öfkelenen, ekran kapandığında ağlayan, oyuncaklarıyla oynamak istemeyen, dışarı çıkmak yerine video izlemeyi tercih eden çocuklarla karşılaşıyoruz.
Peki, burada sadece çocuğu mu suçlamalıyız?
Çocuk dünyaya ekran bağımlısı olarak gelmiyor. Ekranla kurduğu ilişkinin temellerini çoğu zaman biz yetişkinler atıyoruz.
Elbette teknoloji hayatımızın bir parçası. Doğru, kontrollü ve yaşına uygun kullanıldığında çocuklar için öğretici ve faydalı içerikler sunabilir. Ancak kontrolsüz, uzun süreli ve denetimsiz ekran kullanımı; çocukların uyku düzenini, dikkatini, hareketliliğini, sosyal ilişkilerini ve dil gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Oysa çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey bir ekran değil; oyun, hareket, iletişim, gerçek hayat deneyimleri ve yaratıcılıktır.
Bir çocuğun eline telefon vermek yerine onunla konuşabiliriz. Birlikte resim yapabilir, kitap okuyabilir, oyun kurabiliriz. Bazen sadece yere oturup onun dünyasına katılmamız bile yeterlidir.
Unutmayalım ki çocuklar söylediklerimizden çok yaptıklarımızı örnek alırlar. Biz sürekli telefon ekranına bakarken onlardan uzak durmalarını bekleyemeyiz. Ebeveynler olarak önce kendi ekran kullanımımızı kontrol etmeli, çocuklarımıza doğru davranışlarla örnek olmalıyız.
Belki de önce kendimize şu soruyu sormalıyız:
Çocuğumun ekran başında geçirdiği zamandan şikâyet ederken ben kendi ekran süremi ne kadar kontrol edebiliyorum?
Çocuklarımızın çocukluğunu dijital ekranların parlak ışığına teslim etmeyelim. Onlara ekranı değil, hayatı keşfetme fırsatı verelim.
Çünkü çocukluk tekrar yaşanmıyor. Kaçırılan oyunların, edilmemiş sohbetlerin, okunmamış kitapların ve paylaşılmamış anların telafisi her zaman mümkün olmuyor.
Bir lokma fazla yesin diye eline verdiğimiz telefon, onun hayatından saatler çalmasın.
Çocuklarımızın ellerinde telefon değil, hayallerinde yeni dünyalar olsun.
