29 Ekim 1923, yalnızca bir yönetim biçiminin ilan edildiği tarih değil, Türk milletinin kendi geleceğini belirleme iradesinin devlet düzenine dönüştüğü tarihî bir dönüm noktasıdır.
Cumhuriyet’in hikâyesi, Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki anayasal arayışlardan, Birinci Dünya Savaşı’nın yıkımına ve Millî Mücadele’nin bağımsızlık mücadelesine uzanır. Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının öncülüğünde yürütülen mücadele, yalnızca vatan topraklarını kurtarmayı değil, egemenliğin kaynağını millete dayandıran yeni bir devlet kurmayı hedefliyordu.
23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması, 1921 Anayasası’yla millî egemenliğin esas alınması ve 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılması, bu dönüşümün temel aşamalarıydı. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla yeni devletin yönetim biçimi resmen belirlendi.
Cumhuriyet’in kuruluşu, siyasal dönüşümün başlangıcıydı. Hukuk, eğitim, ekonomi ve toplumsal yaşamda gerçekleştirilen reformlarla yeni bir devlet ve vatandaşlık anlayışı oluşturulmaya çalışıldı. Kadınların siyasal haklarının genişletilmesi, eğitimde birliğin sağlanması ve hukuk sisteminin yeniden düzenlenmesi bu sürecin önemli adımları oldu.
Ancak Cumhuriyet’in tarihsel serüveni yalnızca kazanımlardan ibaret değildir. Çok partili hayata geçiş girişimleri, siyasal gerilimler ve demokrasi mücadelesi, Türkiye’nin sonraki yıllarına damga vurdu. Çünkü Cumhuriyet’in ilan edilmesi ile demokratik kurumların bütünüyle yerleşmesi aynı şey değildir. Hukukun üstünlüğü, temel haklar, eşit yurttaşlık ve siyasal katılım, her dönemde geliştirilmesi gereken değerlerdir.
Bugün Cumhuriyet’i anmak, yalnızca geçmişin kahramanlıklarını hatırlamak değil, geleceğe karşı sorumluluk üstlenmektir. Çocuklara nitelikli eğitim, gençlere umut, kadınlara eşit imkânlar, emekçilere adalet ve bütün yurttaşlara hukuk güvencesi sunabilmek, Cumhuriyet’in toplumsal anlamını güçlendirir.
Bir asır önce bağımsızlık mücadelesi veren kuşaklar, bizlere bir devlet ve ortak bir gelecek bıraktı. Bugünün sorumluluğu, bu mirası bilimle, üretimle, adaletle ve özgürlüklerle geleceğe taşımaktır.
Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını, aziz şehitlerimizi saygı, rahmet ve minnetle anıyorum.
Cumhuriyet, geçmişten kalan bir hatıra değil; her neslin sahip çıkması ve geliştirmesi gereken tarihî bir emanettir.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun. Yaşasın Cumhuriyet!
