Şöyle diyebiliriz. Dehşetin sınırları yok – kederin de. Kırk ölü, çoğu genç. Düzinelerce yaralı. Ve şok olmuş, cevap arayan bir halk. Crans-Montana'daki yangın felaketi, kimilerince örnek ülke olarak gösterilen İsviçre’de de ihmalkarlığın ölümcül olabileceğini ortaya koydu. Uzaktan bakıldığında İsviçre güya – düzen, güvenlik ve hassasiyetle eş anlamlı. La Suisse –titizliğin sembolü olarak pazarlanıyordu.
* * * *
Matterhorn ve Mont Blanc manzaralarına sahip, birçok uluslararası ziyaretçiyi kendine çeken prestijli bir kış sporları merkezi Crans-Montana'da neşeli bir yılbaşı partisi olarak başlayan olay, İsviçre'nin yakın tarihinin en büyük felaketlerinden birine dönüştü. Cumhurbaşkanı ülkenin tarihindeki en büyük trajedilerden biri olarak nitelendiriyor. Bu gece, İsviçre için travmatik bir dehşet olarak ilelebet hatırlanacak.
* * * *
Elim olayda hayatını kaybedenlerin tümünün kimlikleri tespit edildi. Kurbanların neredeyse yarısı reşit olmayan çocuklar... En genç kurban 14 yaşında bir İsviçreli kız çocuğu. 22'si İsviçreliydi. Fransız (8), İtalyan (6), Portekizli (1), Belçikalı (1), Romen (1). Ve Türk vatandaşı 18 yaşındaki bir genç de hayatını kaybetti... Bu trajedi sadece Crans-Montana'yı değil, diğer ülkelerden aileleri de derinden sarstı.
* * * *
Yaralanan 116 kişinin tamamının da kimliği tespit edildi. Bunlardan 83'ü halen hastanede tedavi görüyor. Şiddetli yanıkların, acil tıpta en çok korkulan durumlar arasında olduğu bilinir. Alevlerin geniş çaplı yanıklara neden olduğu söyleniyor. Avrupa genelinde sadece birkaç yanık merkezinin sağlayabileceği tıbbi bakıma ihtiyaçları var. İsviçre'de 50'den az özel yatak mevcutmuş... Birçoğu Avrupa genelindeki uzmanlaşmış kliniklere dağıtıldı.
* * * *
Bardaki yangının nedeni de belirlendi. Şampanya şişeleri üzerindeki parti fıskiyeleri. Fışkıran kıvılcımlar tavana çarparak yangını başlatmış. Yetkililere göre, yangın ani alevlenme (flashover) sonucu meydana gelmiş: Odadaki neredeyse tüm yanıcı maddeler aynı anda tutuşarak yangının hızla büyük bir aleve dönüşmesine neden oluyormuş. Ani alevlenme sırasında yüksek sesli patlamalar da meydana gelebilirmiş.
* * * *
Felaketin meydana geldiği "Le Constellation" barı, son altı yıldır hiçbir resmi yangın güvenliği denetiminden geçmemiş. Bu durum, salı günü basın toplantısında açıklandı. Bu dağlık kantonda, yangın güvenliği denetimleri belediyelerin sorumluluğundaymış. Basın toplantısında ayrıca Crans-Montana'da yasal olarak yıllık denetlenmesi gereken 128 kamu kuruluşundan sadece 40'ının geçen yıl denetlendiği ortaya çıktı.
* * * *
Şu soru hala geçerliliğini koruyor: Kim sorumlu tutulacak? Savcılık, restoranı işleten Fransız çifti ihmal sonucu ölüme sebebiyet verme, ihmal sonucu bedensel zarar verme ve ihmal sonucu kundaklama şüphesiyle soruşturuyor. İşletmeciler aleyhine ağır ihmal kanıtlanırsa, sorumluluk sigortaları muhtemelen hiçbir zararı karşılamayacaktır. Bu durumda çift şahsen sorumlu tutulacak ve bu da muazzam kayıpları karşılamaya kesinlikle yetmeyecek.
* * * *
Hukukçular, yangın güvenliği denetimlerindeki eksikliklere dayanarak, Crans-Montana belediyesi devlet sorumluluğu davalarıyla karşı karşıya kalabileceğini söylüyor. Tabii böyle bir davada ciddi bir resmi görev ihlalinin şüphe götürmez bir şekilde kanıtlanması gerektiği de işaret ediliyor. İsviçre'de toplu dava açılmasına izin verilmiyormuş. Her mağdur tazminat ve zarar taleplerini bireysel olarak takip etmek zorundaymış.
* * * *
Belki hatırlarsınız. Koronavirüs pandemisi sırasında dünya yeni bir kelime öğrendi: 'önlem paradoksu'. Bir tehlikeye karşı o kadar kapsamlı önlemler alırsanız ki o tehlike ortaya çıkmazsa, sonrasında aşırı ihtiyatlı olmakla eleştirilirsiniz. Ancak, İsviçre'nin Crans-Montana kayak merkezinde 40 kişinin hayatını kaybettiği korkunç yangın felaketi, yangın güvenliği düzenlemelerinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi.
