Çocuklar hayatları boyunca edindikleri çoğu davranış biçimlerini 0-6 yaş döneminde kazanırlar. Bu sebeple bu dönemin önemini sürekli olarak vurgulamak oldukça önemlidir. Bu süreçte her yaş dilimi ayrı bir özelliğiyle önem kazanır. Bu önem kazanan süreçlerden biri de tuvalet alışkanlığının kazanıldığı dönemdir. Tuvalet alışkanlığı ayrı bir başlıkta ele alınması gereken bir konudur ancak, belirgin ya da bilinen bir problem yoksa çocuk gelişimsel olarak 2 yaş sonrasında idrar ve dışkı kontrolü konusunda denetim kazanmaya başlar.
Dışkı kaçırma (Enkoprezis)
Enkoprezis, çocukların bağırsak hareketlerini ve kas kontrolünü sağlama konusunda denetim kazandığı evreye gelmiş olmasına rağmen, istemli ya da istemsiz bir şekilde uygun olmayan ortamlarda dışkısını kaçırması durumudur. 4 yaşından büyük bir çocuk bu problemi 3 aydan fazladır yaşıyorsa, enkoprezis tanısı alır.
Dışkı kaçırma nedenleri
Enkoprezis bilişsel, fizyolojik ve psikolojik nedenler ile ortaya çıkabilir.
Mental retardasyon (Zeka geriliği)
Nörolojik problemler
Gelişimsel gerilik
Dışkıyı kontrol eden kasların tam anlamıyla gelişmemiş olması
Kabızlık, ishal
Mide ve bağırsak enfeksiyonları
Ebeveynler tarafından baskıcı tutumla ve yetersiz verilen tuvalet eğitimi
Aile içerisinde şiddetin varlığı
Anne ya da babada OKB (takıntılı düşünce ve davranışların) varlığı
Anne ya da babanın aşırı titiz olması
Aileyi ve çocuğu etkileyen travmatik olaylar
Çocukta stres, kaygı ve tuvalete yönelik korkular
Dışkı kaçırma sorunu olan çocuklarda;
Sosyal içe çekilme
Utanç hissetme
Özgüven eksikliği
Reddedilmeye ve cezalandırılmaya yönelik korku geliştirdikleri görülebilir.
Ne yapılmalı?
Durum fark edildiğinde ve emin olunduğunda aile mutlaka bir uzmana başvurmalıdır. Tıbbi bir nedenin olup olmadığını belirlemek önceliklidir. Bu sebeple önce bir tıp hekimine başvurmak gerekir. Sonrasında çocuk alanında uzmanlaşmış bir ruh sağlığı meslek profesyonelinden destek alınması uygun olur. Enkoprezisin nedenini bularak ve doğru müdahale yöntemini belirleyerek, çocuğa uygun tuvalet alışkanlığı kazandırılabilir.
