SAVAŞ ATAK
Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün İdeal Beslenme Endeksi raporu yayımlandı. Raporda, sağlıklı ve dengeli beslenmenin maliyetinin 2026’nın ilk 3 ayında bazı hanelerde yüzde 20’yi aşan bir artış gösterdiği kaydedildi. Ayrıca raporda gıda fiyatlarındaki artışın gelir gruplarını eşit etkilemediği, yoksul kesimin bu artıştan orantısız şekilde etkilenerek gelirinin yüzde 30,4'ünü gıdaya ayırdığını belgeledi. Sağlık Bakanlığı’nın referans menüleri üzerinden yapılan hesaplama, mutfaktaki enflasyonun resmi rakamların çok ötesinde bir hızla büyüdüğünü ortaya koydu. Rapora göre en düşük gelir grubu bütçesinin yüzde 30,4'ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırırken en yüksek gelir grubunda bu oran yalnızca yüzde 12,8 seviyesinde. Gıda fiyatlarındaki yükseliş bu nedenle yoksulların sosyal harcamalar ile eğitim ve sağlık harcamalarından kısmasına neden oluyor.
Çocuk okutanlar darda
Endeks, üç farklı aile tipi üzerinden 2026’nın ilk üç ayındaki maliyet baskısını ölçtü. Bebekli ve emziren kadınlı 4 kişilik ailenin 3 aylık maliyet artışı yüzde 14,1 oldu. Ocak ayında günlük 1171 lira olan beslenme maliyeti, sadece bir ayda 1245 liraya çıktı. En sert artış okul çağında iki çocuklu 4 kişiden oluşan aile grubunda meydana geldi. 3 aylık kümülatif maliyet artışı yüzde 20,2 olarak hesaplandı. Bebekli ve yaşlı bireyli geniş ailede 3 aylık maliyet artışı yüzde 18,1 oldu.
4 haneli mutfak masrafı
Rapora göre, Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) standartlarında beslenmek isteyen bir ailenin günlük mutfak harcaması artık dört haneli sayılara yerleşti. Ocak ayında bebekli bir ailenin günlük maliyeti 1245 lirayken Mart sonunda bu sayının çok daha yüksek seviyelere ulaştığı ifade edildi. Özellikle ergenlik çağındaki çocukların bulunduğu hanelerde, Ocak-Mart dönemindeki sırasıyla yüzde 10,4, yüzde 4,4 ve yüzde 4,3 olan aylık artışların birleşmesiyle bütçeler tamamen sarsıldı.
İstanbullu yeme içmeden kıstı
Raporda; İstanbulluların yaşam memnuniyeti, ekonomik beklentileri, günlük deneyimlerine ilişkin veriler yer aldı. Bir önceki ayda ankete katılanların yüzde 31,9’u market harcamalarını azalttığını söyledi. Araştırma sonuçları, tüketim alışkanlıklarında temkinli yaklaşımın devam ettiğini gösterdi. Katılımcıların yüzde 55,6’sı son bir ayda dışarıda yeme-içme alışkanlıklarını azalttığını, yüzde 48,4’ü ise giyim alışverişinde daha sınırlı harcama yaptığını ifade etti. “Hanenizde yeterli gıdaya ulaşma konusunda endişe duydunuz mu” sorusuna katılımcıların yüzde 35,1’i “evet” yanıtını verdi.
Araştırmada, öğrencilere ve iş arayan ama bulamadığını belirten katılımcılara “Yakın dönemde iş bulacağınıza inanıyor musunuz” sorusu yöneltildi. Katılımcıların yüzde 30,2’si yakın zamanda iş bulacağına inanırken, yüzde 25,6’sı kararsız olduğunu, yüzde 44,2’si ise iş bulacağına inanmadığını belirtti.
