Anayasa Mahkemesi (AYM), sağlık çalışanlarının nöbet ücretlerinde uygulanan saat sınırına ilişkin düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Karar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesinde yer alan ve belirli saatlerin üzerindeki nöbetler için ücret ödenmemesini öngören hükmü kapsıyor. Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Resmi Gazete’de yayımlanan kararın ardından yaptığı açıklamada, iptalin sağlık emekçilerinin hakları açısından önemli bir gelişme olduğunu belirtti.
Nöbetler boşa mı gidiyor?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre hekim ve sağlık çalışanlarına aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinde ayda en fazla 60 saate kadar, diğer sağlık kurumlarında ise 130 saate kadar nöbet ücreti ödeniyordu. Bu sınırların üzerindeki nöbetler için ise herhangi bir ücret ödenmiyordu. Anayasa Mahkemesi, aldığı kararla bu düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Kararın gerekçesinde, sağlık çalışanlarının tutacağı nöbet sürelerine herhangi bir sınır getirilmezken, ücret ödemesinin sınırlandırılmasının hak ihlali yarattığına işaret edildi.
AYM iptal etmişti
AYM, daha önce de icap nöbeti ödemelerine ilişkin benzer bir sınırlamayı iptal etmişti. İcap nöbeti ücretinin 120 saatle sınırlandırılmasına ilişkin hüküm Anayasa’ya aykırı bulunmuştu.
Çalışılan sürenin karşılığı alınmalı
SES açıklamasında, iptal kararının sağlık çalışanlarının çalıştıkları sürenin karşılığını alması açısından önemli bir kazanım olduğunu belirtti. Sağlık hizmetlerinin ağır ve tehlikeli işler kapsamında olduğu hatırlatılan açıklamada, sağlık emekçilerinin hem fiziksel hem de ruhsal açıdan yıpratıcı koşullarda çalıştığı ifade edildi. Açıklamada Türkiye’de sağlık çalışanlarının sayısının OECD ve Avrupa Birliği ülkelerine kıyasla daha az olduğu, buna karşın hizmet verilen hasta sayısının çok daha fazla olduğu belirtildi. SES’e göre sağlık emekçileri, Avrupa ve OECD ülkelerindeki meslektaşlarına kıyasla çok daha yoğun bir çalışma temposuna rağmen daha düşük ücretlerle çalışıyor.
Emekçiden yana bir sistem
SES, yüksek enflasyon ve düşük temel ücretler nedeniyle sağlık emekçilerinin daha fazla mesai ve nöbet tutmak zorunda kaldığını belirterek, izin dönemlerinde ücret kaybı yaşanması ve emeklilikte düşük aylık bağlanmasının çalışanları dinlenme hakkından mahrum bıraktığını ifade etti. Açıklamada ayrıca kararın bazı yöneticiler tarafından “ücretini ödüyoruz” gerekçesiyle sağlık emekçilerini sınırsız çalıştırmanın aracı haline getirilmemesi gerektiği uyarısı da yapıldı. Sendika, sağlık emekçilerinin haftalık çalışma süresinin 35 saate düşürülmesini ve insanca yaşamaya yetecek ücretlerin sağlanmasını talep etti. Bunun için ataması yapılmayan sağlık çalışanlarının kadrolu ve güvenceli biçimde göreve başlatılması gerektiği vurgulandı. SES açıklamasında, sağlık emekçilerinin çalışma saatleri dışında dinlenmeye, mesleki gelişime ve sosyal yaşama zaman ayırabilecekleri bir çalışma düzeni talep ettikleri ifade edilerek “Emekçiler ve halk yararına bir sağlık sistemi mümkün. Bunu hep birlikte inşa edeceğiz” denildi.
