Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) tüketici fiyat endeksinde gıda ve alkolsüz içecekler önemli harcama gruplarından biri olarak yer alıyor. Kurumun tüketici fiyat endeksi kapsamında takip ettiği ürünler arasında ekmek, pirinç, bulgur, makarna, bakliyat, sebze, meyve, yağ, yumurta ve çeşitli temel gıda ürünleri bulunuyor.
Temel gıdada zam baskısı
Market fiyatlarında yaşanan değişimler ürünlere göre farklılık gösterebiliyor. Tarımsal üretim koşulları, mevsimsel arz, taşıma maliyetleri ve ürünün tedarik zincirindeki gelişmeler, raf fiyatlarının kısa sürede değişmesine neden olabiliyor.
TÜRK-İŞ’in Haziran 2026 araştırması da gıda fiyatlarında ürün bazında farklılaşan bir tablo ortaya koydu. Araştırmada bazı süt ve süt ürünlerinin fiyatlarının büyük ölçüde sabit kaldığı belirtilirken, et grubunda ürünlere göre farklı fiyat hareketleri görüldü. Yumurta fiyatlarında ise arz fazlalığı ve yaz döneminde talebin azalmasının etkisiyle gerileme kaydedildi.
Sebze ve meyve fiyatlarında ise mevsimsel etkiler öne çıktı. Tarladan gelen ürünlerin pazara girmesi bazı ürünlerin fiyatlarını aşağı çekebilirken, yeni sezon ürünlerinin yüksek fiyatla satışa sunulması bazı kalemlerde artışa yol açabiliyor. TÜRK-İŞ verilerinde Haziran ayında özellikle patates fiyatındaki artış dikkat çekti.
Gıda fiyatlarındaki hareketlilik, vatandaşların alışveriş alışkanlıklarını da etkiliyor. Haneler bir yandan temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırken diğer yandan kampanyaları, marketler arasındaki fiyat farklarını ve ürünlerin kilogram fiyatlarını karşılaştırıyor.
Özellikle dar ve orta gelirli hanelerde alışveriş sepetinin küçültülmesi, bazı ürünlerin daha düşük miktarlarda alınması veya zorunlu olmayan harcamaların ertelenmesi gündeme geliyor. Bu durum, fiyat artışlarının yalnızca ekonomi tablolarında değil, doğrudan mutfak bütçesinde hissedildiğini gösteriyor.
Son dönemde bazı temel sebze ürünlerinde görülen sert fiyat değişimleri de tüketicinin dikkatini çekiyor. Örneğin temmuz ayında kuru soğanın bazı satış noktalarında kilogram fiyatının 70 liraya kadar yükseldiğine ilişkin piyasa haberleri gündeme geldi. Haziran ayında 20-30 lira seviyelerinde satılan ürünün kısa sürede bu seviyelere çıkması, gıda fiyatlarında arz ve piyasa koşullarının ne kadar hızlı değişebildiğini ortaya koydu.
Etki eden faktörler
Market fiyatlarını yalnızca tek bir faktör belirlemiyor. Tarımsal üretim maliyetleri, akaryakıt fiyatları, enerji giderleri, işçilik, lojistik ve depolama maliyetleri ürünün tarladan market rafına ulaşana kadar geçirdiği süreçte fiyatı etkileyebiliyor.
