Yüksek kira seviyeleriyle gündemden düşmeyen İstanbul, yeni eğitim öğretim dönemiyle birlikte bir kez daha hareketli günler yaşıyor. Vartur Emlak CEO’su Şerif Varlı, üniversite yerleştirme sonuçlarının açıklanması, okulların açılması ve kamu personeli atamalarının netleşmesiyle birlikte kiralık ev talebinin hızla arttığını belirtti. “Zaten yüksek seviyelerde olan kiralara, öğrencilerin ve yeni atanan kamu personelinin talepleri eklenince arz üzerindeki baskı büyüyor ve fiyatlar daha da yukarı çıkıyor” diyen Varlı, mevcut durumda öğrencilerin barınma sorununun daha da ağırlaştığını ifade etti.
Üniversiteler şehir dışında olmalı
Şerif Varlı, İstanbul’daki yoğunluğun öğrenciler için barınmayı imkânsız hale getirdiğini vurgulayarak çözüm önerilerini şöyle sıraladı: Vakıf üniversitelerinin tamamen ya da kısmen İstanbul dışına taşınması, Silivri, Çatalca, Şile gibi daha az yoğun bölgelerde büyük kampüsler ve öğrenci şehirleri kurulması, Bu alanlarda modern yurtlar ve öğrenci konutlarının inşa edilerek merkezdeki kira baskısının hafifletilmesi. Varlı, yurtdışında uygulanan “kiralık yatak” sistemini de örnek göstererek, “Bir odada iki-üç öğrencinin paylaştığı uygun maliyetli çözümler Türkiye’de de gündeme alınmalı” dedi.
Kira uçurumu yaşanıyor
İstanbul’daki kira piyasasında görülen uçurumun dikkat çekici olduğunu belirten Varlı, “Bağcılar’da 3.500 TL’den başlayan kiralar Beşiktaş’ta milyonlara çıkabiliyor. Bu tablo, İstanbul’un sosyo-ekonomik kutuplaşmasını yansıtıyor” diye konuştu. İstanbul’un nüfus artışına da değinen Varlı, “2000 yılında 10 milyon olan nüfus bugün 16 milyona dayandı. Türkiye’nin genel nüfusu 25 yılda %30 artarken İstanbul’un nüfusu %60 büyüdü. Ülke yüzölçümünün %1’inden küçük bir alanda nüfusun %20’sini barındırmak olağanüstü bir yoğunluk demek” ifadelerini kullandı.
Satılık konutta makas çok açık
Kiralık piyasadaki dengesizliğin satılık konutlarda da görüldüğünü belirten Varlı, Küçükçekmece’de 270 bin TL’den başlayan fiyatların Bebek’te 6 milyar TL’ye kadar çıkmasının arz-talep dengesizliğini gösterdiğini söyledi. “Bu kadar geniş fiyat skalası yatırımcı için fırsat yaratıyor çünkü her gelir grubuna hitap eden segmentler mevcut. Ancak toplumsal refah açısından ciddi risk söz konusu; orta gelirli aileler merkezden dışlanıyor” dedi.
Çözüm ulaşılabilir konut
Varlı, orta ve alt gelir gruplarına yönelik konut arzının yetersizliğine dikkat çekerek şu önerileri sıraladı: 30–40 yıl vadeli düşük faizli mortgage modelleri, Kamu-özel sektör ortak projeleriyle uygun fiyatlı konut üretimi, banliyö ve çevre illere planlı göç ve istihdam teşvikleri, sosyal konut ve kiralık konut projelerinin artırılması.
Çatalca kıymetlenecek
Şerif Varlı, İstanbul’un çeper ilçelerinde önemli potansiyel olduğunu vurguladı: “Silivri, Çatalca, Şile, Sultanbeyli, Esenler ve Arnavutköy gibi ilçelerde fiyatlar daha düşük. Üçüncü havalimanı çevresi, Kuzey Marmara Otoyolu ve lojistik hatlarıyla bu bölgeler önümüzdeki 10 yılda değer artışında yeni cazibe merkezleri olacak.” Şehrin sürdürülebilirliği açısından büyük resmi işaret eden Varlı, İstanbul’un 16 milyonluk nüfusuyla artık yaşanabilirlik sınırlarını aştığını söyledi. “İstanbul’un refah seviyesinin dengelenebilmesi için nüfusunun 5–6 milyon seviyelerine düşürülmesi gerekiyor. Aksi halde sosyo-ekonomik dengesizlikler daha da derinleşecek. Bu sadece gayrimenkul piyasası değil, şehrin sürdürülebilirliği için de kritik bir konu” dedi.
