İngiltere’nin Wiltshire bölgesinde bulunan Stonehenge’in inşasına yaklaşık MÖ 3000 yılında başlandığı, yapının farklı aşamalar halinde yaklaşık bin 500 yılda tamamlandığı düşünülüyor.
Anıtı oluşturan en büyük sarsen taşları yaklaşık 25 ton, bazıları ise 30 tonu aşan ağırlığa sahip. Daha küçük olan “bluestone” taşlarının ise Galler’deki Preseli Tepeleri’nden, yaklaşık 240 kilometre uzaklıktan getirildiği belirlendi. Bu durum, Neolitik Çağ insanlarının sanılandan çok daha gelişmiş mühendislik ve organizasyon becerisine sahip olduğunu gösteriyor.
Güneşle kusursuz uyum
Stonehenge’in en dikkat çekici özelliklerinden biri gökyüzüyle olan ilişkisi. Yaz gündönümünde güneş, anıtın tam merkezinden doğarken; kış gündönümünde ise yine belirli bir eksende batıyor. Bu nedenle birçok araştırmacı Stonehenge’in astronomik gözlemler için kullanılmış olabileceğini düşünüyor.
Ancak günümüzde hâkim görüş, yapının yalnızca bir gözlemevi olmadığı yönünde. Son kazılar, Stonehenge çevresinde mezarlar, tören alanları ve büyük yerleşim izleri bulunduğunu ortaya koydu. Bu da anıtın dini törenler, cenaze ritüelleri ve toplumsal buluşmalar için kullanılmış olabileceğini düşündürüyor.
Yeni teknolojilerle araştırılıyor
Yer radarı, lazer taramaları ve jeofizik görüntüleme yöntemleriyle yapılan araştırmalar, Stonehenge’in çevresinde daha önce bilinmeyen yüzlerce tarih öncesi yapının bulunduğunu ortaya çıkardı. Bilim insanları, Stonehenge’in tek başına inşa edilmiş bir anıt olmadığını, kilometrelerce genişliğe yayılan büyük bir törensel peyzajın merkezi olduğunu belirtiyor.
Ayrıca son yıllarda yapılan analizler, bazı taşların farklı dönemlerde yeniden düzenlendiğini ve anıtın yüzyıllar boyunca sürekli değişime uğradığını gösterdi.
Gizemini koruyor
Her yıl bir milyondan fazla kişi Stonehenge’i ziyaret ediyor. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan yapı, modern arkeolojinin en çok araştırılan alanlarından biri olmasına rağmen hâlâ kesin cevap bekleyen birçok soruyu barındırıyor.
Stonehenge’in kimler tarafından inşa edildiği, neden tam bu noktaya kurulduğu ve binlerce insanın böylesine büyük bir projeyi hangi toplumsal amaçla gerçekleştirdiği konusunda araştırmalar sürüyor. Bilim insanlarına göre her yeni keşif, bu 5 bin yıllık taş halkasının gizemini çözmekten çok daha da derinleştiriyor.
